Kiedy podmioty powiązane mają obowiązek sporządzania dokumentacji podatkowej zawieranych transakcji?

Wzajemne powiązania między podmiotami mają bardzo istotny wpływ na zakres ich obowiązków w zakresie podatku dochodowego, a ponadto na wysokość zobowiązań podatkowych w tym podatku. W celu uniknięcia sytuacji, w której podmiot dąży do ukrycia części osiąganych dochodów bądź nie wykazuje ich wcale, wprowadzono obowiązek sporządzania przez jednostki powiązane dokumentacji podatkowej.

 

Za jednostkę powiązaną z jednostką według art. 3 ust. 1 pkt 43 ustawy o rachunkowości uznaje się jednostkę dominującą, znaczącego inwestora, jej jednostki zależne, współzależne i stowarzyszone oraz jednostki znajdujące się wraz z jednostką pod wspólną kontrolą, a także wspólnika jednostki współzależnej.

Zasadniczo jednostkami powiązanymi mogą być jedynie spółki prawa handlowego, tj. spółki kapitałowe (spółki akcyjne i spółki z o.o.) oraz spółki osobowe (jawne, partnerskie, komandytowe i komandytowo-akcyjne), jak również przedsiębiorstwa państwowe. Jedynie w przypadku jednostki współzależnej możliwe jest dopuszczenie innej niż spółka handlowa i przedsiębiorstwo państwowe formy organizacyjno-prawnej, np. spółki cywilnej.

Art. 11 ust. 4 updop pokazuje, jakie skutki wywołują powiązania występujące między podmiotami, tj.:

  1. możliwość szacowania przez organy podatkowe u każdego z podmiotów powiązanych dochodów będących następstwem stosunków gospodarczych wynikających z istniejących powiązań;
  2. konieczność sporządzania dokumentacji podatkowej transakcji zawieranych pomiędzy podmiotami powiązanymi.

W sytuacji, gdy podmiot nie wykazałby swoich dochodów z transakcji z podmiotami powiązanymi bądź zaniżyłby rzeczywistą wartość dochodu, organy podatkowe mogą określić dochody tego podmiotu oraz należny podatek bez uwzględnienia warunków wynikających z tych powiązań, jak wynika z regulacji art. 11 ust. 1 updop i art. 25 ust. updof, dotyczących „cen transferowych” i obowiązku dokumentowania niektórych transakcji między podmiotami. Szacowanie dochodu przez organy podatkowe  odbywa się poprzez dokonanie korekty cen w transakcjach zawieranych pomiędzy podmiotami powiązanymi. Wynikiem tego jest natomiast korekta uzyskiwanych w tych transakcjach przychodów bądź ponoszonych kosztów.

Obowiązek sporządzania dokumentacji podatkowej transakcji, które mają miejsce pomiędzy podmiotami powiązanymi wynika z ustaw o podatku dochodowym, tj. art. 9a ust.1 updop i art. 25a ust. 1 updof. Zgodnie z art. 9a ust. 2 updop i art. 25a ust. 2 updof obowiązek ten obejmuje transakcje, w których łączna kwota wynikająca z umowy bądź rzeczywiście zapłacona w roku podatkowym łączna kwota wymagalnych w roku podatkowym świadczeń przekracza równowartość:

  1. 100.000,00 euro – gdy wartość transakcji jest niższa lub równa 20% kapitału zakładowego podmiotu zawierającego transakcję (dotyczy tylko podatników CIT);
  2. 30.000,00 euro – w przypadku świadczenia usług, sprzedaży lub udostępnienia wartości niematerialnych i prawnych;
  3. 50.000,00 euro - w pozostałych przypadkach.

Wartości w euro przeliczane są na złote według średniego kursu euro z ostatniego dnia roku podatkowego poprzedzającego rok, w którym zawarto transakcję objętą obowiązkiem dokumentacyjnym.

Podatnik zobowiązany jest przedstawić w dokumentacji podatkowej kilka bardzo istotnych informacji dotyczących transakcji zawieranych z podmiotami powiązanymi. Przede wszystkim powinien wskazać funkcje, jakie będą spełniać podmioty uczestniczące w transakcji, uwzględniając zarówno użyte aktywa, jak też podjęte ryzyko. Ponadto istotne jest określenie wszystkich przewidywanych kosztów związanych z transakcją oraz terminu i formy zapłaty. Podmiot powinien przedstawić metodę oraz sposób kalkulacji zysków, jak również cenę przedmiotu transakcji. Ostatnim elementem takiej dokumentacji są oczekiwane przez podmiot zobowiązany do jej sporządzenia korzyści związane z uzyskaniem świadczeń w sytuacji, gdy umowy dotyczą świadczeń (w tym usług) o charakterze niematerialnym. Do elementów fakultatywnych, które mogą być ujęte w dokumentacji podatkowej należą: określenie strategii gospodarczej oraz inne czynniki.

W przepisach podatkowych nie została szczegółowo określona data sporządzenia takiej dokumentacji. Istnieje jednak zapis, który określa, że podatnicy mają obowiązek przedłożenia dokumentacji w terminie 7 dni od daty doręczenia żądania tej dokumentacji przez organy podatkowe (art. 9a ust. 4 updop oraz art. 25a ust. 4 updof). Termin dostarczenia dokumentacji jest niestety dość krótki, dlatego warto przygotować sobie taką dokumentację wcześniej. W momencie kontroli trudne okazuje się zebranie i odtworzenie wszelkich potrzebnych materiałów, które kilka lat wstecz stanowiły podstawę do określenia rynkowych warunków zawartej transakcji.

W przygotowaniu jest projekt zmian w ustawach  o pdop i pdof dotyczący min. zmian w przepisach dotyczących cen transferowych i dokumentacji podatkowej z nimi związanej. Na podstawie tych zmian  za  podmioty powiązane uważać się będzie nie tylko powiązane ze sobą podmioty mające status podatnika podatku dochodowego, lecz również podatnika powiązanego z jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, tj. wspólnika spółki osobowej i tę spółkę. Ponadto wspólnicy zobowiązani będą do dokumentowania rynkowego charakteru postanowień umowy spółki osobowej oraz umowy wspólnego przedsięwzięcia (w szczególności, w zakresie partycypacji w zyskach i stratach takiej spółki lub takiego przedsięwzięcia), jeżeli łączna wartość wkładów wniesionych do takiej spółki lub do wspólnego przedsięwzięcia przekraczać będzie równowartość 50.000,00 euro.

Podstawa Prawna:
1.    Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych.
2.    Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Karolina Wojewoda, księgowa w BSO Outsourcing sp. z o.o.

Zaloguj się aby móc komentować.

Zaloguj sie teraz lub załóż konto



Facebook